{"id":4529,"date":"2024-03-10T23:41:39","date_gmt":"2024-03-10T22:41:39","guid":{"rendered":"https:\/\/escuelasaludable.org\/?p=4529"},"modified":"2025-01-18T11:59:33","modified_gmt":"2025-01-18T10:59:33","slug":"carta-aberta-intelixencia-artificial-e-educacion-de-verdade","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/escuelasaludable.org\/?p=4529","title":{"rendered":"Carta aberta: Intelixencia artificial e Educaci\u00f3n de verdade"},"content":{"rendered":"

A Xunta de Galicia ven de convocar un congreso intitulado ‘Intelixencia artificial e educaci\u00f3n’<\/em>, que se celebrar\u00e1 o 16 de marzo en Santiago de Compostela, dirixido ao profesorado de todas as etapas educativas. O seu obxectivo, entre outros, \u00e9 ofrecer ferramentas para o aproveitamento no labor docente<\/em>, baseadas nesta novo paradigma da revoluci\u00f3n dixital.<\/strong><\/p>\n

A formulaci\u00f3n de fondo, con todo, non \u00e9 tan novo: xa o experimentamos nas primeiras etapas de eclosi\u00f3n das aplicaci\u00f3ns inform\u00e1ticas dirixidas \u00e1s contornas escolares, fai m\u00e1is de d\u00faas d\u00e9cadas. Naquela \u00e9poca, os promotores dos produtos dixitais ceg\u00e1bannos coa posibilidade de personalizar o ensino nas aulas a base de independizar ao alumnado do profesorado, traballando nun computador individual, \u00e1 vez que este se conectaba virtualmente con todos e cada un dos estudantes a trav\u00e9s da s\u00faa pantalla. Era unha perspectiva fascinante e prometedora, vendida como quintaesencia de eficiencia docente, personalizaci\u00f3n de contidos e autoaprendizaxe divertido. Mestras e mestres daquela \u00e9poca imaxinab\u00e1monos a n\u00f3s mesmos controlando a evoluci\u00f3n das nenas e nenos a trav\u00e9s de noso PC, sen apenas necesidade de intercambiar palabra con eles. Promet\u00eda ser unha pr\u00e1ctica c\u00f3moda, eficaz e obxectiva. Impecable..<\/p>\n

O globo picouse case antes de botar a voar. O modelo promocionado, que se parec\u00eda m\u00e1is ao laboratorio de idiomas da d\u00e9cada dos oitenta que a unha comunidade viva de aprendizaxe, ignoraba un ingrediente incuestionable e imprescindible: o papel da figura real do docente na s\u00faa relaci\u00f3n tanxible, perceptiva e con empat\u00eda co alumnado. Entre ensinar a unha M\u00f3nica de carne, \u00f3so e lentes, ou xestionar os progresos da s\u00faa icona ou avatar nun port\u00e1til, hai un abismo que separa o fecundo do inconsistente, o nutritivo do indixesto, como unha sinfon\u00eda en RE menor dunha traca de petardos. Quiz\u00e1 o mesmo abismo (a verdadeira \u201cfenda dixital\u201d) onde arroxamos aos nosos nenos e adolescentes val\u00e9ndonos de tabletas ou smartphones, por non se que raz\u00f3ns sen fundamento pedag\u00f3xico. Substitu\u00edndo a intelixencia natural pola Intelixencia Artificial (IA), ademais de aforrar esforzo, razoamento, memoria, habilidades comunicativas ou motoras, etc. ao alumnado, a tecnolox\u00eda dixital proponnos tam\u00e9n que mestras e mestres deixen de tomarse a molestia de selo. Iso si, permitindo que elixa como facelo.<\/p>\n

\n

A ministra de Educaci\u00f3n, Pilar Alegr\u00eda, reco\u00f1ec\u00eda no inicio do curso escolar 21\/22 que a semipresencialidade non tivo os resultados positivos esperados durante o per\u00edodo de pandemia de COVID-19, no que se puxo a proba o modelo virtual de ensino-aprendizaxe a trav\u00e9s de pantallas. Os mestres e mestras que vivimos aquela experiencia, e que realizamos unha ulterior reflexi\u00f3n sobre os resultados, podemos certificar devandita conclusi\u00f3n. A presenza atenta, a acci\u00f3n real do docente e a interacci\u00f3n coa realidade non te\u00f1en substitutos, a\u00ednda que o avatar de quenda na pantalla sexa guapo, alto e louro.<\/p>\n<\/blockquote>\n

A industria dixital, cada d\u00eda m\u00e1is omnipresente e poderosa, explota as s\u00faas posibilidades de negocio no \u00e1mbito educativo sempre que dese\u00f1a unha nova aplicaci\u00f3n (\u00e9 dicir, cada d\u00faas por tres). Agora t\u00f3calle \u00e1 Intelixencia Artificial. A s\u00faa proposta non ofrece nada novo en esencia: tr\u00e1tase, unha vez m\u00e1is, de substitu\u00edr funci\u00f3ns que antes realizaba o docente e que agora executar\u00e1 un programa. Planificar as clases, elixir titoriais, dese\u00f1ar itinerarios de aprendizaxe, fabricar exames ou mesmo atender \u00e1s familias cun asistente virtual\u2026, son funci\u00f3ns que prometen, unha vez m\u00e1is, comodidade, personalizaci\u00f3n e eficacia, sen maiores reflexi\u00f3ns inoportunas sobre o seu efecto nas aprendizaxes b\u00e1sicas. Estorba considerar o insustent\u00e1bel impacto ambiental das dotaci\u00f3ns escolares dixitais (290.000 toneladas de emisi\u00f3ns de efecto invernadoiro s\u00f3 en tabletas, do plan gobernamental ‘Educa en Digital’). E estorba considerar as medidas de precauci\u00f3n na exposici\u00f3n de nenas e nenos \u00e1s redes WIFI escolares, como aconsellan alertas cient\u00edficas e institucionais (internet s\u00f3 por cable, afastar emisores da presenza infantil\u2026). A IA \u00e1brese paso a cotenadas, caia quen caia. Iso si, advertindo dos seus riscos. Que os prexu\u00edzos do tabaco non nos impidan repartir cigarros a nenas e nenos de ‘forma responsable’<\/em>.<\/p>\n

Quen se cegue con este novo asalto constatar\u00e1, a non moito tardar e si non reaccionamos como sociedade, que a deterioraci\u00f3n da infancia e a adolescencia seguir\u00e1 o seu curso e se amplificar\u00e1. Decatarase do grao de dependencia dixital que, de maneira absurda e inmotivada, toleramos adoptar nas nosas aulas. Oxal\u00e1 cada vez m\u00e1is profesionais da educaci\u00f3n f\u00e1ganse conscientes de que aquilo que m\u00e1is necesita a infancia e mocidade \u00e9 realidade: rozamento, palabras, escoita, espazo e acougo para pensar, sucidade nas mans e habilidade para facer e esconder unha \u2018chuleta\u2019. Que se alimente do mundo real e equipar ben a s\u00faa caixa de ferramentas cognitivas, f\u00edsicas e emocionais para a vida, tarefa ineludible e inaprazable se queremos alumar persoas adultas sas, con empat\u00eda, intelixentes e competentes. Nada m\u00e1is diferente da papa en lata de conserva, con etiqueta de Intelixencia Artificial, que se ir\u00e1 repartindo gratuitamente en Congresos, promoci\u00f3ns, formaci\u00f3ns e medios de difusi\u00f3n ben financiados. Unha papa con innumerables efectos secundarios e sabor a lambetada.<\/strong><\/p>\n

Javier Zarzuela Arag\u00f3n<\/p>\n

Mestre<\/p>\n

Divulgador da campa\u00f1a Escuela Saludable<\/em> de Ecoloxistas en Acci\u00f3n<\/p>\n

Autor de Stop TIC Infancia \u2013 Por qu\u00e9 desdigitalizar la escuela<\/em> (Ed. C\u00edrculo Rojo)<\/p>\n

info@escuelasaludable.org<\/a><\/p>\n

stopticinfancia@gmail.com<\/a><\/p>\n

Ver tam\u00e9n nota de prensa de Ecoloxistas en Acci\u00f3n:<\/strong><\/h4>\n

Ecoloxistas en Acci\u00f3n env\u00eda unha carta aberta \u00e1 Xunta ante o fomento da intelixencia artificial na educaci\u00f3n<\/a><\/p><\/blockquote>\n